fbpx

Intercyza – w jaki sposób rozdzielność majątkowa może wpłynąć na prowadzenie biznesu?

Dlaczego warto rozważyć intercyzę, prowadząc firmę?

Intercyza w naszym społeczeństwie wciąż budzi różne emocje i zdarza się, że jest odbierana negatywnie – jako brak zaufania między przyszłymi małżonkami, którzy na ślubnym kobiercu będą sobie obiecywać miłość do końca życia. I choć kojarzy nam się głównie z ustaleniami między osobami wstępującymi w związek małżeński, intercyza może mieć ogromny wpływ na sprawy biznesowe.

Szczególnie warto się przyjrzeć intercyzie, gdy jedno, bądź oboje małżonków prowadzą lub planują założyć działalność gospodarczą.

Co to jest intercyza?

Domyślnie, po zawarciu związku małżeńskiego, z mocy ustawy powstaje wspólność majątkowa, czyli prościej ujmując – od tego momentu wszystkie nabyte przez małżonków przedmioty majątkowe są ich własnością wspólną. Nie ma przy tym znaczenia, kto dokona zakupu danego składnika majątku. Formalnie stroną umowy (np. samochodu) może być tylko jeden małżonek, jednak samochód stanie się składnikiem majątku wspólnego. Wyróżniamy tutaj wynagrodzenia i dochody z prowadzonej działalności, dochody z majątku wspólnego i majątków osobistych, środki zgromadzone na rachunku funduszu emerytalnego, jak i kwoty składek w systemie ubezpieczeń społecznych.

Poza wspólnością majątkową, małżonkowie mają wciąż majątki osobiste, do których możemy zaliczyć przedmioty nabyte przed ślubem, otrzymane w ramach dziedziczenia, zapisu lub darowizny, jak i przedmioty niezbędne do zaspokajania indywidualnych potrzeb (np. w ramach hobby jednego z małżonków) czy prawa autorskie i prawa pokrewne.

Małżonkowie mają możliwość uregulowania ustroju majątkowego za pomocą intercyzy. Jak czytamy na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości, intercyza to: „Umowa majątkowa małżeńska. Jest to umowa zawierana miedzy małżonkami lub osobami zamierzającymi wstąpić w związek małżeński prowadząca do wprowadzenia odmiennego aniżeli ustawowy majątkowego ustroju małżeńskiego.”

W ramach intercyzy wyróżnia się 5 ustrojów majątkowych:

  • Rozszerzona wspólność majątkowa – w tym przypadku do wspólności majątkowej włącza się przedmioty, które domyślnie wchodzą w skład majątków osobistych. Warto jednak wspomnieć, że m.in. przedmioty majątkowe otrzymane w ramach dziedziczenia, zapisu lub darowizny nie mogą wejść w skład rozszerzonej wspólności majątkowej.
  • Ograniczona wspólność majątkowa – w tym przypadku małżonkowie mogą wyłączyć ze wspólności majątkowej pewne jej składniki, które domyślnie stałyby się jej częścią (np. dochód z majątku osobistego).
  • Rozdzielność majątkowa – w tym przypadku powstają dwa odrębne majątki małżonków i nie powstaje majątek wspólny. Dochody małżonków należą do ich osobistych majątków, którymi zarządzają indywidualnie.
  • Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków – w tym przypadku, podobnie jak w standardowej rozdzielności majątkowej, małżonkowie mają osobne majątki, przy czym zapewnione jest bezpieczeństwo finansowe małżonka, który ma mniejsze dochody lub nie osiąga ich wcale (np. zajmuje się prowadzeniem domu). Ten ustrój pozwala osobie o mniejszych dochodach żądać od małżonka wyrównania poprzez zapłatę lub przeniesienie prawa po ustaniu rozdzielności majątkowej (np. po rozwodzie).
  • Przywrócenie ustawowej wspólności małżeńskiej, czyli prościej mówiąc, rezygnacja z rozdzielności majątkowej poprzez podpisanie nowego aktu notarialnego.

Rozdzielność majątkowa a intercyza

Zgodnie z powyższym opisem, intercyzą można określać różne umowy majątkowe pomiędzy małżonkami, jednak najczęściej występującą jest jedna z nich – rozdzielność majątkowa. Dlatego właśnie potoczne rozumienie intercyzy małżeńskiej jest tożsame z rozdzielnością majątkową. Należy jednak pamiętać, że rozdzielność majątkowa to jedna z form intercyzy.

Czy można wskazać jakieś negatywne skutki rozdzielności majątkowej? Po zawarciu intercyzy małżonkowie nie mogą wspólnie rozliczać podatku dochodowego – każda z osób indywidualnie wypełnia deklarację roczną. Rozdzielność majątkowa skutkuje także tym, że każdy z małżonków wykazuje osobną zdolność kredytową, która może być niższa niż w przypadku wspólności majątkowej. W momencie zaciągania zobowiązania finansowego należy także zgłosić fakt małżeńskiej rozdzielności majątkowej.

Istotnym skutkiem rozdzielności jest fakt, że przy rozdzielności każdy z małżonków ma oddzielny majątek. Bieżące dochody z pracy lub z firmy nie są już wspólne, ale należą w całości do tego małżonka, który je wykazuje. Jeśli zatem chcielibyśmy sfinansować wspólny wydatek (np. wakacje) lub tym bardziej zakup jakiegoś składnika majątku (np. nieruchomości), ale przez tego małżonka, który dochodu nie wykazał – należy pamiętać o zgłoszeniu darowizny. Wszelkie przepływy pieniężne pomiędzy małżonkami mogą zostać w ten sposób potraktowane przez urząd skarbowy – tłumaczy Łukasz Martyniec, który był gościem odcinka podcastu Przyspiesz biznes pt. Jak NIE prowadzić firmy? O odpowiedzialności, własności i intercyzie.

Intercyza przed ślubem czy w trakcie małżeństwa?

Intercyzę można podpisać przed ślubem (intercyza przedmałżeńska), jak i w każdym momencie w trakcie trwania małżeństwa. Zostaje ona sporządzona w formie aktu notarialnego, więc małżonkowie muszą w celu jej spisania wybrać się do kancelarii notarialnej. Intercyza podpisana przed ślubem wchodzi w życie w dniu zawarcia małżeństwa (lub w innym terminie, określonym przez małżonków).
Intercyzę można podpisać również po ślubie, natomiast trzeba pamiętać, że rozdzielność majątkowa nie może zostać zawarta z datą wsteczną – intercyza działa od dnia jej zawarcia lub w ustalonym terminie w przyszłości.

Małżonkowie mają prawo do edycji lub rozwiązania intercyzy w każdym momencie jej trwania – nie występuje żadne ograniczenie dotyczące podpisanych umów majątkowych. Natomiast każda zmiana umowy majątkowej małżeńskiej wymaga sporządzenia aktu notarialnego.

Warto pamiętać, że jeżeli podpisujemy intercyzę po ślubie i dopiero wtedy powstaje rozdzielność majątkowa – ustaje także dotychczasowa wspólność. Skutek jest taki, że wszystkie składniki objęte dotąd wspólnością (tj. nabyte pomiędzy dniem ślubu a podpisaniem intercyzy) są nadal wspólne, ale już w inny sposób. Z mocy prawa powstaje współwłasność w częściach ułamkowych – po ½ udziału dla każdego z małżonków. Podlegamy też wtedy innym przepisom – obowiązuje kodeks cywilny, a nie kodeks rodzinny i opiekuńczy. Rzecz w tym, że dotyczy to wszystkich składników majątku wspólnego – nawet przypisanych wcześniej formalnie jednemu z małżonków. Jeśli bowiem to na niego zarejestrowany był dotąd samochód, udziały w spółce z o.o., akcje na rachunku maklerskim albo firma w CEIDG – od dnia podpisania intercyzy drugi małżonek ma formalnie ½ udziału w każdym z tych składników majątku.

Należy to rozumieć w ten sposób, że jeśli jeden z małżonków miał 1000 jednostek TFI na rachunku w funduszu, to po podpisaniu intercyzy przysługuje mu… ½ z każdej z 1000 jednostek rozpatrywanych oddzielnie. Nie po 500 jednostek dla każdego z małżonków, ale po ½ każdej z jednostek.

Efekt podziału majątku i przypisania każdemu z małżonków w całości danego składnika wchodzącego w skład dotychczas wspólnego majątku wymagałoby dodatkowej umowy o podział majątku małżeńskiego. Jeśli jej nie zrobimy, współwłasność będzie trwała bez ograniczeń czasowych. Majątek można podzielić zgodnie u notariusza albo w sądzie, lecz wtedy najczęściej bez zgody. Przy podziale należy uwzględnić także rozliczenia wzajemne, tj. zwrot nakładów z majątku osobistego do majątku wspólnego albo z majątku wspólnego do majątku osobistego. W przypadku sporu pomiędzy małżonkami może to być prawdziwe wyzwanie – dodaje Łukasz Martyniec.

Intercyza – koszty, na jakie trzeba się przygotować

Jak już zostało wspomniane, zawarcie rozdzielności majątkowej wymaga sporządzenia aktu notarialnego, potwierdzającego zawartą umowę majątkową małżeńską. Intercyza przed ślubem będzie kosztować narzeczonych 400 zł plus 23% VAT oraz podatek od czynności cywilnoprawnych, czyli w sumie ponad 550 zł. Jest to kwota wynikająca z przepisów o taksie notarialnej.

Jeśli małżonkowie chcą już po zawarciu związku podpisać intercyzę, koszty mogą się zwiększyć, ponieważ opłata notarialna jest wyliczana na podstawie łącznej wartości majątku małżonków. Dla przykładu, jeśli majątek wspólny zawiera się w kwotach powyżej 60 tysięcy do 1 miliona złotych, opłata notarialna wyniesie 1010 zł plus 0,4% od nadwyżki powyżej 60 tysięcy złotych.

Intercyza a ochrona przed długami małżonka

W przypadku, kiedy małżonkowie zdecydują się na intercyzę w formie rozdzielności majątkowej, wówczas każdy z nich zyskuje niezależność finansową, a zatem odpowiada indywidualnie za swoje zobowiązania. Małżonek w takiej sytuacji np. zaciąga kredyt jedynie na siebie, bez obciążania drugiej osoby, czyli innymi słowy, ponosi w całości odpowiedzialność za swoje długi.

Warto nadmienić, że powyższa sytuacja ma miejsce jedynie wtedy, gdy rozdzielność majątkowa została ustanowiona przed wystąpieniem długu. Jeśli intercyza została zawarta w czasie, kiedy dług już istniał, nie chroni ona drugiego małżonka przed jego spłatą, gdyż rozdzielność majątkowa nie działa wstecz.

Prowadzisz firmę? Rozważ intercyzę!

Jak już wspomnieliśmy we wstępie, intercyza to bardzo rozsądne rozwiązanie, gdy małżonkowie lub jedno z nich prowadzi działalność gospodarczą. Rozdzielność majątkowa w takiej sytuacji może zabezpieczyć małżonka np. przed konsekwencjami finansowymi nietrafionych inwestycji czy bankructwem i długami drugiego małżonka, który prowadzi biznes.

Rozdzielność majątkowa jest również zasadna, gdy jeden z małżonków jest udziałowcem spółki. Jeśli para nie podpisała intercyzy, udziały w spółce są objęte majątkiem wspólnym, co w przypadku ewentualnego rozwodu może prowadzić do komplikacji prawnych.

Dotyczy to wszystkich spółek kapitałowych (np. sp. z o.o. i akcyjnych), a także jednoosobowej działalności zarejestrowanej w CEIDG. Inaczej zachowują się spółki osobowe – ogół praw i obowiązków wspólnika nie wchodzi w skład wspólności majątkowej małżeńskiej. Na etapie podziału majątku małżonkowi, który nie był wspólnikiem, przysługuje jednak rozlicznie nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty małżonka-wspólnika (o ile wkład pochodził z majątku wspólnego). Brana jest wówczas pod uwagę rynkowa wartość spółki, co także może być problematyczne.

Dlatego każdy przedsiębiorca i udziałowiec powinien zadbać o to, aby on sam albo prowadzona przez niego spółka, nie ponosiła ryzyka rozwodu i podziału majątku w małżeństwie jednego ze wspólników. Jest to istotne także przy sukcesji firmy oraz przekazywaniu jej kolejnemu pokoleniu – komentuje Łukasz Martyniec.

Artykuł powstał we współpracy z Łukaszem Martyńcem – prawnikiem, właścicielem Kancelarii Sukcesyjnej z Wrocławia.

Źródło:

  • https://isws.ms.gov.pl/pl/pojecia-i-definicje/letter,I,1.html

Zapisz się na newsletter

Nie przegap wartościowych informacji ze świata finansów i biznesu!

Na podstawie tej zgody Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez spółki z grupy Comarch w celu wysyłki newslettera. Możesz wycofać tę zgodę w dowolnym momencie. Pamiętaj, że wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania danych sprzed cofnięcia zgody. Prosimy o Twoją zgodę przede wszystkim z uwagi na przepisy o ochronie danych osobowych. Twoja zgoda jest równoznaczna z akceptacją otrzymywania na wskazany adres e-mail zawartych w naszym newsletterze niezamówionych komunikatów marketingu bezpośredniego i korzystania do tego celu z środków porozumiewania się na odległość. Dowiedz się więcej o tym jak spółki z grupy Comarch przetwarzają dane osobowe.